Marisca Overtoom(UEFA scheidsrechter) aan het woord

“Tussen de lijnen van het amateurvoetbal: ‘Juist daar word je echt getest als scheidsrechter’”

In het amateurvoetbal gebeurt het allemaal: emotie, discussie en pure beleving langs de lijn. Voor scheidsrechter Marisca Overtoom is het een omgeving waarin ze zich blijft ontwikkelen, naast haar internationale carrière in het vrouwenvoetbal. Ze fluit wekelijks op verschillende niveaus en weet als geen ander hoe groot de verschillen kunnen zijn. “In het amateurvoetbal hoor je alles en sta je er middenin,” vertelt ze. “Juist dat maakt het intensief, maar ook ontzettend leerzaam.”

Stel jezelf eens voor?

“Ik ben 31 jaar en scheidsrechter in het amateurvoetbal bij de mannen en UEFA-scheidsrechter in het vrouwenvoetbal. Dat betekent dat ik continu schakel tussen verschillende niveaus en dynamieken, en juist dat maakt het voor mij interessant. Daarnaast werk ik als apotheker, dus ik combineer topsport met een carrière buiten het veld. Ik kom uit een hechte, sportieve en muzikale familie. Samen met mijn zussen en nichtjes heb ik The Voice Family gewonnen. Ik ben creatief en blijf mezelf ontwikkelen, op en naast het veld.”

Foto: KNVB

Je begon al op je 15e met fluiten. Wat vond je toen het leukste aan scheidsrechter zijn?

“Het begon met vrijwilligerswerk. Mijn ouders vonden het belangrijk dat we iets terugdeden, en ik koos ervoor om bij de voetbalclub aan de slag te gaan. Ik zag mijn zus Franca fluiten en hoe zij zich ontwikkelde, en dat inspireerde me om het zelf ook te proberen. Wat me meteen aansprak, was de verantwoordelijkheid. Je staat daar en jij leidt de wedstrijd. Dat gevoel gaf me energie en is eigenlijk nooit weggegaan.”

Je komt uit een echte scheidsrechtersfamilie echte voetbalfamilie (o.a. zus van assistent-scheidsrechter Franca en broer Willie, oud-profvoetballer). Gaat het thuis vaker over voetbal dan gemiddeld?

“Ja, absoluut. Bij ons thuis gaat het vaak over voetbal. Naast degenen die je hebt genoemd, heb ik nog een broertje Kees, die ook voor de KNVB heeft gefloten en nu trainer is, en mijn zus Jessica heeft op hoog niveau beachsoccer en futsal gekeept. Bij ons aan tafel gaat het niet alleen over voetbal kijken, maar echt over situaties, keuzes en hoe je wedstrijden benadert.”

Je fluit naast topwedstrijden ook nog regelmatig in het amateurvoetbal. Wat maakt dat je dat blijft doen?

“Het is geen keuze, het hoort bij het traject. Maar het is wel uitdagend. Het niveauverschil tussen betaald vrouwenvoetbal en bijvoorbeeld de derde klasse bij de mannen is groot. Dat betekent dat ik constant moet schakelen in tempo en communicatie. Tegelijk ben ik bezig met promoveren, dus ik zie het ook als onderdeel van mijn ontwikkeling.”

Wat is het grootste verschil in sfeer tussen amateurwedstrijden en professionele duels?

“Amateurvoetbal is directer en emotioneler. Je hoort alles en staat er middenin. In het profvoetbal is het meer georganiseerd en gecontroleerd, met meer focus op het spel zelf.”

Foto: André Barfüss

In het amateurvoetbal heb je vaak direct contact met spelers en publiek. Maakt dat het moeilijker of juist leuker?

“Het maakt het vooral intensiever. Je krijgt direct reacties en moet snel schakelen. Als scheidsrechter moet je duidelijk zijn in je communicatie en grenzen stellen. Dat maakt het ook leerzaam.”

Heb je ooit een wedstrijd gehad in het amateurvoetbal die je nooit meer vergeet? Waarom?

“Niet per se één wedstrijd, vooral wedstrijden met veel spanning en emotie blijven hangen. Dat zijn de momenten waarop je echt getest wordt, vooral in hoe je een wedstrijd managet.”

Je fluit in het vrouwenvoetbal, maar hebt ook ervaring met mannenwedstrijden. Wat zijn volgens jou de grootste verschillen op het veld?

“Bij mannen is het spel vaak fysieker en directer. Bij vrouwen ligt de nadruk vaker op tactiek. Dat vraagt van mij dat ik mijn manier van fluiten aanpas aan wat de wedstrijd nodig heeft.”

Is het gedrag richting scheidsrechters anders bij mannen dan bij vrouwen?

“Over het algemeen wordt bij mannen vaker de grens opgezocht. Bij vrouwen zie ik iets meer acceptatie, al blijft het afhankelijk van de wedstrijd en niet afhankelijk van geslacht.”

Waar ligt de uitdaging meer: bij mannenwedstrijden of vrouwenwedstrijden?

“De uitdaging zit voor mij in de wedstrijd zelf. De spanning en belangen maken het verschil, niet per se of het mannen of vrouwen zijn.”

Merk je verschil in acceptatie van beslissingen tussen beide?

“Ja, maar dat hangt meer af van de wedstrijd en het team dan alleen van het verschil tussen mannen en vrouwen.”

Je maakte in 2022 je internationale debuut. Wat ging er door je heen bij je eerste UEFA-wedstrijd?

“Vooral focus. Natuurlijk is het een bijzonder moment, maar uiteindelijk moet je gewoon doen wat je altijd doet.”

Eric de Wit fotografie.

Wat is het grootste verschil tussen fluiten in Nederland en in het buitenland?

“Internationaal ligt de nadruk nog sterker op de manier van fluiten. Je wordt continu beoordeeld, dus je bent constant bezig met details. Daarnaast zijn er andere richtlijnen waar je rekening mee moet houden. Dat maakt het intensiever, omdat je eigenlijk altijd streeft naar een perfecte wedstrijd.”

Heb je een droomwedstrijd of toernooi dat je ooit nog wilt fluiten?

“Een finale op een groot internationaal toernooi.”

Wat doe je als spelers fel reageren op een beslissing?

“Ik blijf rustig en ga in gesprek. Ik luister, maar bepaal wel de grens.”

Hoe ga je om met fouten? Kun je die makkelijk loslaten?

“Ik analyseer ze en leer ervan. Daarna moet ik ze loslaten.”

Heb je een vaste manier om rustig te blijven in verhitte wedstrijden?

“Ik focus op mijn eigen gedrag. Als ik rustig blijf, heeft dat effect op de wedstrijd.”

Racisme en respect zijn grote thema’s in het voetbal. Hoe vaak kom jij dit tegen, vooral in het amateurvoetbal?

“Ik zie racisme in de samenleving en dat zie je soms ook terug op het voetbalveld. Je ziet het ook op tv dat spelers die van buiten Nederland (of het desbetreffende land) komen om te voetballen, en daarmee vaak een etnische minderheid vormen binnen een team of competitie, soms te maken krijgen met opmerkingen. Dat laat zien dat dit probleem breder speelt en raakt aan hoe we met elkaar omgaan binnen en buiten het veld.Voor mij speelt daar nog iets extra’s bij, omdat ik een vrouw van kleur ben, met een Nederlandse vader en een Kameroense moeder. Daardoor heb ik niet alleen te maken met racisme, maar soms ook met seksisme. Rond de velden, en af en toe ook op het veld, merk je dat een vrouwelijke scheidsrechter nog niet altijd vanzelfsprekend is.”

Is racisme volgens jou een groter probleem op amateurniveau dan in het profvoetbal?

“Op amateurniveau komt het vaak directer naar voren, omdat er minder controle is. Maar het probleem zit breder dan alleen het voetbal. Voor mij begint alles bij respect. Ongeacht wie je bent of op welk niveau je speelt. Als dat ontbreekt, moet er duidelijk worden opgetreden. Tegelijk denk ik dat het gesprek blijven voeren en bewustwording creëren net zo belangrijk is om echt verandering te realiseren.”

Wat zou er volgens jou moeten veranderen om dit probleem echt aan te pakken?

“Meer bewustwording en duidelijke grenzen, en vooral consequent handelen wanneer het gebeurt.”

Foto: KNVB.

Zie jij jezelf alleen als spelbegeleider of ook als iemand die normen en waarden bewaakt?

“Allebei. Ik leid de wedstrijd, maar bewaak ook het respect op het veld.”

Hoe belangrijk is communicatie voor een scheidsrechter?

“Communicatie is essentieel. Het bepaalt hoe een wedstrijd verloopt en hoeveel controle je hebt.”

Wat maakt volgens jou een écht goede scheidsrechter?

“Inzicht, consistentie en sterk wedstrijdmanagement.”

Je bent al actief op internationaal niveau. Wat is de volgende stap voor jou?

“Blijven ontwikkelen en mezelf blijven uitdagen op een hoger niveau. Maar vooral plezier behouden.”

Zie je jezelf ooit een EK- of WK-finale fluiten?

“Ja, dat is zeker een doel waar ik naartoe werk.”

Foto: KNVB

Wat zou je jonge vrouwelijke scheidsrechters willen meegeven die nu beginnen?

“Blijf bij jezelf en wees zelfverzekerd. Laat je niet tegenhouden door anderen.”

Wat is de grappigste opmerking die je ooit naar je hoofd hebt gekregen tijdens een wedstrijd?

“Die hoor ik eigenlijk niet zo vaak. Als er een grap komt, maak ik die meestal zelf om de spanning te breken.”

Als je één regel in het voetbal mocht veranderen, welke zou dat zijn?

“Strenger optreden tegen respectloos gedrag.”

Wat doe je het liefst om te ontspannen na een zware wedstrijd?

“Na een zware wedstrijd kijk ik een filmpje, luister ik muziek of plan ik een relaxte dag met mijn vriend.”

Het laatste woord is voor jou……

“Durf anders te zijn om verandering te brengen.”

Exclusief voor VMN

Robyn de Boer